Nowe kary dla firm, nawet do 60 mln zł – Compliance sposobem na ich uniknięcie.

W Sejmie trwają prace nad projektem ustawy, która ma na celu skuteczne karanie firm za korzystne dla nich kryminalne działania pracowników i współpracowników czy kontrahentów. Szczególnie zwraca się uwagę przestępstwa gospodarcze, skarbowe czy korupcję, jednak nowe przepisy nie mają się do nich ograniczać. Podobne założenia miała aktualnie obowiązująca ustawa, jednak w praktyce nie dawała prokuratorom wystarczających narzędzi do ich realizacji.

Na co zwrócić uwagę w pierwszej kolejności?

Omawianymi przepisami będą objęte tzw. podmioty zbiorowe, czyli m.in. spółki prawa handlowego czy chociażby spółdzielnie.

Jedną z podstawowych zmian będzie odejście od wymogu wcześniejszego skazania osoby dokonującej przestępstwa. Drugą, która przykuwa uwagę to możliwe do zastosowania kary. Są one drakońskie, poza pieniężnymi w wysokości do 30 mln złotych (w niektórych przypadkach nawet 60 mln), sąd może orzec zakazy ograniczające działalność przedsiębiorstwa. Nie wyklucza się też zarządu przymusowego a nawet rozwiązania podmiotu zbiorowego. 

Często właściciel firmy lub osoby nim zarządzające nie mają pojęcia o działaniach przestępczych swoich pracowników. Proponowana ustawa daje możliwości uniknięcia odpowiedzialności, także w takiej sytuacji. W ogromnym uproszczeniu: nie będą karane te przedsiębiorstwa, które starały się by do przestępstw nie dochodziło. Stawiane, zatem będą wymogi przy doborze osób oraz co do funkcjonowania całej organizacji. Część tych obwarowań będzie uzależniona od wielkości przedsiębiorstwa.

Omawiany projekt zakłada, też daleko idącą ochronę tzw. sygnalistów (whistleblower) oraz zasady dotyczące zgłaszania przez nich nieprawidłowości.

Rola Compliance.

Szeroko rozumiane Compliance lub systemy GCR wychodzą na przeciw tym warunkom. Są to od wielu już lat przygotowywane zestawy narzędzi, standardów i dobrych praktyk. Dzięki nim możliwe będzie spełnienie powyższych wymogów, poprzez przygotowanie odpowiednich dokumentów, procedur i zapewnienie ich wykonywania. Ryzyko sankcji, dzięki temu zostanie zminimalizowane. Możliwe będzie podejmowanie powiązanych, z tym decyzji zarządczych w oparciu o odpowiednie kryteria. Wdrożenie tych rozwiązań będzie czasochłonne, ponieważ będzie wymagało głębokiej analizy funkcjonowania przedsiębiorstwa. Prace przygotowawcze należy zacząć jak najwcześniej, także dlatego że projektowane przepisy zakładają możliwość karania, pod pewnymi warunkami, także za przestępstwa popełnione przed wejście w życie ustawy.

Już teraz warto nadmienić, że nadrzędnym celem wdrażania powyższych rozwiązań powinno być stworzenie tzw. kultury compliance w organizacji. Jednym z podstawowych jej elementów są szkolenia dla pracowników. Tylko długofalowa polityka zgodności z przepisami będzie przynosić dodatkowe wartości dla danego podmiotu. Wdrożony jednolity system zgodności z przepisami może być rozszerzony o wszystkie normy i standardy dotyczące przedsiębiorstw (np. RODO) powodując znaczne zmniejszenie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej.

Projekt.

Powyższy wpis dotyczy Rządowego projektu ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Trwają nad nim prace w Sejmie, został skierowany do konsultacji.